Słownik
Pojęcia, którymi mówi się o rynku, po polsku i w dwóch zdaniach. Dłuższe wyjaśnienia są w Nauce.
Nic nie pasuje. Spróbuj krótszego słowa albo zmień poziom.
Podstawy
- Spot
- Rynek, na którym kupujesz aktywo i je posiadasz. Płacisz pełną cenę, a bez włączonego margin nie ma likwidacji ani fundingu.
- Kontrakt wieczysty (perpetual)
- Kontrakt terminowy bez daty wygaśnięcia. Jego cenę przy cenie spot utrzymuje funding.
- Dźwignia
- Możliwość otwarcia pozycji większej niż depozyt. Mnoży ruch ceny w obie strony; nie zmienia szansy, że cena pójdzie w Twoją stronę, ale zwiększa szansę likwidacji, zanim to nastąpi.
- Depozyt zabezpieczający (margin)
- Kwota zablokowana jako zabezpieczenie pozycji z dźwignią. Likwidacja następuje, gdy pozostały depozyt spadnie do poziomu depozytu podtrzymującego, czyli zanim strata zje go w całości.
- Likwidacja
- Przymusowe zamknięcie pozycji przez giełdę, gdy depozyt spadnie poniżej wymaganego poziomu. Liczona od mark price, nie od ostatniej transakcji.
- Mark price
- Cena znakowana: cena liczona z indeksu spot z kilku giełd z poprawką na bieżącą bazę kontraktu, od której liczy się likwidację i niezrealizowany wynik. Może różnić się od ostatniej ceny transakcji.
- Funding
- Okresowa opłata przepływająca między pozycjami długimi i krótkimi na kontraktach wieczystych. Dodatni: długi płacą krótkim.
- Open interest (OI)
- Liczba kontraktów otwartych i niezamkniętych w danej chwili. Mierzy, ile pozycji pozostało, nie ile się wymieniło.
- Księga zleceń
- Lista zleceń z limitem czekających na realizację: oferty kupna poniżej ceny, oferty sprzedaży powyżej.
- Spread
- Różnica między najlepszą ofertą kupna a najlepszą ofertą sprzedaży. Koszt natychmiastowego wykonania zlecenia.
- Poślizg
- Różnica między ceną oczekiwaną a ceną wykonania zlecenia. Rośnie przy dużych zleceniach i niskiej płynności.
- Maker i taker
- Maker dodaje zlecenie do księgi i czeka; taker zabiera zlecenie z księgi natychmiast. Taker zwykle płaci wyższą prowizję, bo zabiera płynność; maker często niższą albo dostaje rabat.
- Stop loss
- Zlecenie zamykające pozycję po osiągnięciu zadanej ceny. Stawia się je tam, gdzie pomysł na transakcję przestaje mieć sens.
- Stosunek zysku do ryzyka (R:R)
- Ile razy planowany zysk jest większy od planowanej straty. Razem ze skutecznością decyduje o wyniku strategii.
- R
- Jednostka wyniku równa zaryzykowanej kwocie. Zysk 2R to dwa razy tyle, ile ryzykowałeś; pozwala porównywać transakcje.
- Skuteczność
- Udział transakcji zyskownych we wszystkich. Sama nie mówi nic o wyniku bez stosunku zysku do ryzyka.
- Oczekiwana wartość
- Średni wynik jednej transakcji w długim okresie. Dodatnia to jedyny powód, żeby handlować.
- Drawdown
- Obsunięcie kapitału: spadek stanu konta od najwyższego poziomu do bieżącego. Wynika z ryzyka na pozycję i długości serii strat.
- Świeca
- Odcinek czasu na wykresie z czterema cenami: otwarcia, najwyższą, najniższą i zamknięcia.
- Interwał
- Długość odcinka czasu jednej świecy. Ten sam ruch wygląda inaczej na każdym interwale.
- Wolumen
- Ilość aktywa, która zmieniła właściciela w danym czasie. Jedna z niewielu informacji na wykresie niezależnych od samej ceny.
Price action i order flow
- Struktura rynku
- Sekwencja szczytów i dołków. Coraz wyższe to trend wzrostowy, coraz niższe spadkowy, podobne to konsolidacja.
- BOS (break of structure)
- Przełamanie struktury: wybicie poprzedniego szczytu w trendzie wzrostowym lub dołka w spadkowym. Potwierdzenie kontynuacji.
- CHoCH (change of character)
- Zmiana charakteru: pierwsze wybicie przeciwne do trendu. Sygnał, że sekwencja szczytów i dołków może się odwracać.
- Płynność (w SMC)
- Miejsca skupienia zleceń: stopy nad szczytami i pod dołkami. Cena często sięga do nich i zawraca.
- Order block
- Ostatnia świeca przeciwna do kierunku przed gwałtownym impulsem. W koncepcji SMC traktowana jako strefa, w której duży uczestnik mógł zostawić niewypełnione zlecenia i może jej bronić; to założenie, nie pomiar.
- FVG (fair value gap)
- Luka po szybkim ruchu: pusta przestrzeń między cieniami pierwszej i trzeciej świecy w szybkim ruchu. Miejsce, do którego cena często wraca.
- Strefa popytu / podaży
- Obszar cen, w którym cena wcześniej zawracała. Rysowana jako zakres, nie linia.
- Tape (taśma)
- Lista zawartych transakcji z ceną, ilością i stroną inicjującą. Najbardziej surowe dane rynkowe.
- Delta
- Różnica między wolumenem zainicjowanym przez kupujących i przez sprzedających. Mierzy agresję, nie zamiar.
- CVD
- Skumulowana delta wolumenu: delta sumowana od wybranego punktu w czasie. Liczy się kształt, nie wartość.
- Footprint
- Wykres świecowy rozbity na poziomy cen z wolumenem kupujących i sprzedających na każdym z nich.
- Absorpcja
- Duży wolumen agresywny po jednej stronie, a cena stoi. Ktoś przyjmuje agresję zleceniami z limitem.
- Mapa likwidacji
- Szacunek poziomów, na których skupiają się likwidacje otwartych pozycji. Model oparty na założeniach, nie pomiar.
Makro
- Fed
- Bank centralny Stanów Zjednoczonych. Ustala stopy procentowe i wielkość bilansu, czyli koszt dolara i to, ile go jest w obiegu.
- Stopa procentowa
- Cena pożyczenia pieniądza. Wysoka zwiększa koszt trzymania aktywów bez dochodu, jak bitcoin.
- Płynność (makro)
- Ilość pieniądza dostępnego w systemie finansowym. Jej wzrost sprzyja aktywom ryzykownym, spadek im szkodzi.
- Luzowanie i zacieśnianie ilościowe
- Zakup obligacji przez bank centralny za nowy pieniądz albo pozwalanie im wygasać. Zmienia płynność.
- Indeks dolara (DXY)
- Wartość dolara wobec koszyka głównych walut. Jego wzrost jest zwykle niekorzystny dla krypto.
- Rentowność obligacji
- Roczny zwrot z obligacji przy bieżącej cenie. Amerykańska dziesięcioletnia to punkt odniesienia dla wyceny wszystkiego innego.
- Rentowność realna
- Rentowność nominalna minus oczekiwana inflacja. Ujemna sprzyja aktywom bez dochodu, dodatnia z nimi konkuruje.
- Inflacja konsumencka (CPI)
- Publikowany co miesiąc wskaźnik cen koszyka konsumenckiego; podaje się zmianę miesięczną i roczną. Odczyt wyższy od prognozy zwykle przesuwa oczekiwania w stronę wyższych stóp na dłużej.
- Fundusz ETF
- Fundusz notowany na giełdzie papierów wartościowych. Spotowy ETF na bitcoina trzyma monety u depozytariusza i emituje udziały; ETF oparty na kontraktach terminowych trzyma kontrakty, nie monety.
- Sesja
- Godziny pracy centrum finansowego: Azja, Europa, Ameryka. Ustalają dobowy rytm wolumenu w krypto.
On-chain
- Adres
- Identyfikator w łańcuchu bloków, na którym leżą środki. Nie ma tożsamości; etykiety giełd i funduszy są szacunkiem.
- Klucz prywatny
- Sekret pozwalający dysponować środkami na adresie. Kto go ma, ma pieniądze.
- Fraza odzyskiwania
- Dwanaście lub dwadzieścia cztery słowa, z których portfel odtwarza wszystkie klucze. Nie wpisuje się jej nigdzie poza portfelem.
- Podaż na giełdach
- Liczba monet na adresach przypisanych giełdom. Długotrwały spadek to mniej monet łatwych do sprzedania.
- Stablecoin
- Token utrzymywany blisko wartości waluty, najczęściej dolara. Pełni rolę gotówki w ekosystemie; jego emisję traktuje się jako przybliżenie kapitału, który może wejść na rynek, choć część służy do płatności i rozliczeń poza giełdami.
- Zrealizowana kapitalizacja
- Wartość wszystkich monet po cenie z ich ostatniego ruchu. Przybliża łączny koszt nabycia rynku.
- MVRV
- Kapitalizacja rynkowa podzielona przez zrealizowaną. Powyżej jedności rynek jest średnio na plusie.
- SOPR
- Stosunek ceny w chwili przeniesienia monet w łańcuchu do ceny z ich poprzedniego ruchu. Powyżej jedności przenoszone monety są średnio na plusie, co zwykle oznacza realizację zysków.
- Długoterminowy posiadacz
- Właściciel monet nieruszanych dłużej niż próg przyjęty przez dostawcę danych: zwykle 155 dni, w niektórych ujęciach rok. Zwykle sprzedaje w euforii i kupuje w kapitulacji.
- Halving
- Zapisane w protokole zmniejszenie o połowę nagrody za blok; w bitcoinie co około cztery lata. Ogranicza dopływ nowych monet.
- Moc obliczeniowa (hashrate)
- Łączna moc zabezpieczająca sieć. Spada, gdy wydobycie przestaje być opłacalne.